Ένα ERP για τις πόλεις – η εξέλιξη των Έξυπνων, Συνδεδεμένων κοινοτήτων

Ο Nicola Villa, global director, Urban Innovation της Cisco Internet Business Solutions Group, μοιράζεται το όραμά του σχετικά με την εικόνα των πόλεων του μέλλοντος.

Ιπτάμενα αυτοκίνητα, ζωντανές συζητήσεις με ολογράμματα, δυνατότητα «διακτίνισης» από ένα σημείο Α σε ένα σημείο Β: αυτή είναι η εικόνα που έχουν οι σκηνοθέτες ταινιών επιστημονικής φαντασίας για την πόλη του μέλλοντος. Παρ’ όλα αυτά, η ζωή στις πόλεις υψηλής τεχνολογίας αποτελεί «μακρινό όραμα» για τα σύγχρονα αστικά κέντρα. Το ίδιο ισχύει και για μία πόλη χωρίς ρύπανση και κυκλοφοριακή συμφόρηση. Σήμερα τα αστικά κέντρα είναι ένας συνδυασμός περιβαλλοντικών προβλημάτων, μποτιλιαρίσματος, υπερπληθυσμού, οικονομικής ανισότητας και κοινωνικού αποκλεισμού. Εξάλλου, πολλές πόλεις, ιδιαίτερα οι μητροπόλεις του αναπτυγμένου δυτικού κόσμου, αντιμετωπίζουν προβλήματα που σχετίζονται με τις απηρχαιωμένες υποδομές, όσον αφορά στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, τα μέσα μαζικής μεταφοράς, τα κτίρια και άλλα. Δυστυχώς, το πρόβλημα είναι ότι οι παραδοσιακοί μηχανισμοί που σχετίζονται με την ανανέωση αυτών των υποδομών, δηλαδή η παρέμβαση της τοπικής αυτοδιοίκησης, δεν λειτουργούν πια λόγω συρρίκνωσης του προϋπολογισμού και εξάπλωσης των πόλεων πέρα από τα γεωγραφικά τους όρια. Επιπλέον, οι πεπαλαιωμένες υποδομές πολλών πόλεων αποτελούν εμπόδιο στην οικονομική ανάπτυξη, γεγονός που προκαλεί σκεπτικισμό σε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις.

Ενώ μέχρι πρόσφατα οι πόλεις προσπαθούσαν να βρουν καινοτόμες λύσεις στις παραπάνω προκλήσεις, ένα είναι το τεχνολογικό επίτευγμα που θα φέρει επανάσταση στη ζωή στα αστικά κέντρα και θα οδηγήσει σε σημαντική οικονομική ανάπτυξη: το ευρυζωνικό δίκτυο. Η ευρυζωνικότητα διεισδύει όλο και περισσότερο τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναδυόμενες οικονομίες. Τα συστήματα και οι εφαρμογές Πληροφορικής, που βρίσκονται στην κορυφή του ευρυζωνικού δικτύου και συνδέουν εκατομμύρια στοιχεία του αστικού περιβάλλοντος –από τα φανάρια που ρυθμίζουν την κυκλοφορία στους δρόμους, τα σιδηροδρομικά δίκτυα, μέχρι τα πλυντήρια και τα ψυγεία- κυκλοφορούν ήδη σε μεγάλη κλίμακα, με το δίκτυο να γίνεται αυτό που συχνά αποκαλούμε «το internet των πραγμάτων».

Ίσως όμως να προτρέχω. Είναι σωστό να λέμε ότι, αν και η Πληροφορική δίνει στις αρχές των πόλεων το έναυσμα να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο οι αστικοί χώροι σχεδιάζονται και εκσυγχρονίζονται, ώστε να γίνουν ανθεκτικοί και ευέλικτοι σε μελλοντικές αλλαγές, υπάρχει σημαντικός αριθμός προκλήσεων που θα πρέπει να ξεπεραστούν, ώστε να ζήσουμε αυτό το «υπερρεαλιστικό» όνειρο.

 

Η πρόκληση της Ευελιξίας 

Το τελευταίο έτος ο όρος «έξυπνες πόλεις» εμφανίζεται στον Tύπο σε συνάρτηση με τις πόλεις που δημιουργούνται «εκ του μηδενός», κυρίως στην Ασία και στη Μέση Ανατολή. Οι πόλεις αυτές επανασχεδιάζονται με το ευρυζωνικό δίκτυο στο επίκεντρό τους. Το δίκτυο αυτό όχι μόνο επιτρέπει τον εύκολο έλεγχο του τρόπου με τον οποίο γίνεται η διαχείριση των πόρων της πόλης, αλλά αποτελεί και έναν νέο τρόπο επικοινωνίας μεταξύ πολιτών, καθώς και μεταξύ πολιτών και πόλης. Από την υψηλής ταχύτητας ευρυζωνικότητα, που παρέχει τη δυνατότητα για telepresence σε κάθε σπίτι, μέχρι το έξυπνο δίκτυο και τα έξυπνα συστήματα ελέγχου της κυκλοφορίας – όλα τα στοιχεία του αστικού περιβάλλοντος είναι συνδεδεμένα, ενώ σταδιακά αρχίζουν να επικοινωνούν απρόσκοπτα μεταξύ τους.

Ενώ αυτά τα project είναι πολύ εντυπωσιακά τόσο ως όραμα όσο και σε κλίμακα, και επιτρέπουν τη γρήγορη και αποτελεσματική ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων τεχνολογίας, οι περισσότερες μεγαλουπόλεις στον κόσμο δεν έχουν την πολυτέλεια της σχεδίασης και ανάπτυξης από το μηδέν. Οι μεγαλύτερες μητροπόλεις στον κόσμο έχουν αναπτυχθεί εδώ και εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες χρόνια. Συχνά διαθέτουν αναρίθμητα διαφορετικά οικοδομικά στυλ, αρχαία συστήματα υδροδότησης και απηρχαιωμένα δίκτυα ηλεκτρισμού. Επιπλέον, τα υφιστάμενα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των ευρυζωνικών δικτύων και συστημάτων Πληροφορικής, είναι αποτέλεσμα της σταδιακής και απομονωμένης υλοποίησης από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, και δεν επικοινωνούν αποτελεσματικά μεταξύ τους λόγω της ιδιαίτερης φύσης τους και των απηρχαιωμένων επιχειρηματικών διαδικασιών. Αυτό, εάν λάβουμε τους παραπάνω παράγοντες υπόψη μας, σημαίνει ότι η μετατροπή αυτών των μεγαθηρίων που αποτελούν κορυφαία πολιτιστικά κέντρα σε ενεργειακούς αποδοτικά, «πράσινους» οργανισμούς, οι οποίοι θα είναι αρκετά ευέλικτοι ώστε να είναι αποδοτικοί και στο απώτερο μέλλον, δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση.

Τα καλά νέα είναι ότι πολλές πόλεις κινούνται ήδη προς τη σωστή κατεύθυνση, υιοθετώντας μία σταδιακή προσέγγιση στην ανάπτυξη του δικτύου της πόλης. Επιτεύγματα όπως το Waterfront στο Τορόντο ή η περιοχή 22@Innovation στη Βαρκελώνη είναι εξαιρετικά παραδείγματα μεταμόρφωσης υποβαθμισμένων και παραμελημένων τμημάτων πόλεων σε κοινωνικούς και οικονομικούς κόμβους που σφύζουν από δραστηριότητα, με σταθερή ευρυζωνική υποδομή στην καρδιά των επιχειρήσεών τους. Projects όπως τα παραπάνω δίνουν μία ιδέα της εικόνας των πόλεων στο μέλλον: η κληρονομιά και η ιστορία σε συνδυασμό με προσχέδια τεχνολογίας που προσαρμόζονται στις μελλοντικές αλλαγές. Παρ’ όλα αυτά, ενώ οι εν λόγω καινοτομίες δεν είναι πολλές και περιορίζονται σε συγκεκριμένα τμήματα της πόλης, εάν δούμε τις ευκαιρίες εκ νέου ανάπτυξης ολόκληρων πόλεων, θα βρεθούμε αντιμέτωποι με μία νέα πρόκληση: ποιος είναι εκείνος που θα μετατρέψει το όραμα ενός βιώσιμου αστικού κέντρου σε πραγματικότητα;

Η Πρόκληση της Συνεργασίας

Η εικόνα μίας έξυπνης, συνδεδεμένης πόλης έχει αποτυπωθεί με σαφήνεια ως όραμα, ενώ οι περισσότεροι thought leaders του αστικού τοπίου συμφωνούν ότι οι πληροφοριακές υποδομές είναι ο τρόπος για να μεταμορφωθούν οι αστικοί χώροι σε κοινωνικά και οικονομικά περιβάλλοντα που ευημερούν, και να αυξηθεί η ικανότητα προσαρμογής τους, ώστε να αντέξουν μέσα στον χρόνο. Παρ’ όλα αυτά, ενώ πολλή δουλειά γίνεται με στόχο τη μεταμόρφωση του αστικού τοπίου, στην πράξη η στρατηγική και η υλοποίηση σε λειτουργικό επίπεδο τείνουν να είναι περισσότερο κατατμημένες, ad hoc και χωρίς ξεκάθαρο πλαίσιο για συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Μία τέτοια τμηματική προσέγγιση θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την επιτυχία της μεταμόρφωσης του αστικού τοπίου. Ο λόγος είναι ο εξής:

Αναμένεται ότι οι κυβερνήσεις θα αποτελέσουν κινητήριο δύναμη για την αλλαγή, δεν έχουν όμως την οικονομική ισχύ που είναι αναγκαία για να υποστηρίξουν μόνες τους την ανάπτυξη υποδομών πληροφορικής σε μεγάλη κλίμακα, ιδιαίτερα στην εποχή λιτότητας την οποία διανύουμε. Επιπλέον, οι κυβερνήσεις συχνά αγωνίζονται να κατανοήσουν τον ρόλο τους στη δημιουργία καινοτομίας για αειφόρο ανάπτυξη: μήπως η καινοτομία είναι κάτι το οποίο θα πρέπει να ενισχύσουν μέσω επενδύσεων ή απλά βάζουν τα θεμέλια μέσω της πολιτικής τους; Από την άλλη πλευρά, μικρές και ανεξάρτητες εταιρείες τεχνολογίας που μόλις έχουν ξεκινήσει αναπτύσσουν ριζικές, καινοτόμες λύσεις για την επίλυση αστικών προβλημάτων

–από τους προσωπικούς βοηθούς για τις μετακινήσεις μέχρι τα Eco Maps, τα έξυπνα συστήματα μεταφοράς και τα συστήματα ελέγχου κατανάλωσης ενέργειας για τον χώρο του σπιτιού– αλλά δεν έχουν την απαιτούμενη οικονομική ισχύ και την υποδομή για την υλοποίηση της τεχνολογίας σε μεγάλη κλίμακα. Εν τω μεταξύ, οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι, ενώ διαθέτουν την ισχύ του δικτύου που είναι απαραίτητη για τη διανομή δεδομένων, δεν βλέπουν να υπάρχει η ζήτηση εκείνη που θα τους έκανε να επενδύσουν σε ανάπτυξη υποδομής σε μεγάλη κλίμακα – κάτι που θα μπορούσε να επιτύχει ο δημόσιος τομέας με την ανάπτυξη σημαντικών προϊόντων. Τέλος, σημαντικοί κατασκευαστές τεχνολογίας διαθέτουν και τους πόρους και την προθυμία να εμπνεύσουν και να συντονίσουν την αλλαγή, απαιτούν όμως συνεχή υποστήριξη και προσπάθεια από όλους τους μετόχους, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνήσεων, των ειδικών ανάπτυξης και των τηλεπικοινωνιακών παρόχων, έτσι ώστε να κάνουν τη θεωρία πράξη.

Δεν είναι δύσκολο να κατανοήσουμε ότι αυτό που πραγματικά χρειάζεται είναι ισχυρή συνεργασία μεταξύ όλων εκείνων που συμμετέχουν στην αναγέννηση μίας πόλης έτσι ώστε να καταστρώσουμε μία σαφή στρατηγική και ένα πλάνο δράσης: από την πολιτική στην υλοποίηση, από το σχέδιο στη λειτουργία. Με άλλα λόγια, απαιτείται συντονισμός για να οδηγηθούμε στην καινοτομία. Αυτός παρέχεται όλο και πιο πολύ με τη μορφή ενός πολιτικά, οικονομικά και διοικητικά ουδέτερου περιβάλλοντος, το οποίο θα δώσει στις επιχειρήσεις και στους κυβερνητικούς οργανισμούς τη δυνατότητα να ενώσουν τις δυνάμεις τους. Δημιουργούνται κοινοπραξίες – οργανισμοί για «ειδικούς σκοπούς», οι οποίοι θα διαμορφώσουν ένα ουδέτερο περιβάλλον. Μέσα στο περιβάλλον αυτό θα αναπτυχθούν οι αναγκαίες καινοτομίες μέσω της συνεργασίας.

Από την πλευρά της διακυβέρνησης, ένα καλό παράδειγμα μίας τέτοιας πρωτοβουλίας είναι η Amsterdam Innovation Motor (AIM), μία κοινοπραξία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, υπεύθυνη για την υλοποίηση ενός project που στόχο έχει τη σταδιακή αναμόρφωση του Άμστερνταμ σε μία βιώσιμη πόλη. Πρόκειται για έναν οργανισμό που έχει δημιουργηθεί για έναν ειδικό σκοπό, στόχος του οποίου είναι η συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς και η ανάπτυξη πρωτοβουλιών και τεχνολογιών που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα και την καινοτομία.

Από τη σκοπιά της τεχνολογίας, η ανάδειξη του cloud computing ως μίας από τις σημαντικότερες καινοτομίες στην πρόσφατη ιστορία της Πληροφορικής, αποτελεί εκπληκτική ευκαιρία ώστε να διευκολυνθεί η συνεργασία μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, ενώ παράλληλα θα βοηθήσει στην αναμόρφωση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι έξυπνες πόλεις. Το cloud θα συμβάλλει στην εξάλειψη των ιδιόκτητων δικτύων και συστημάτων πληροφορικής που λειτουργούν ως μεσάζοντες και θα οδηγήσει στην «ανοιχτή καινοτομία» με τη χρήση ενός επιχειρηματικού μοντέλου βασισμένου στην καινοτομία και στη συνεργασία, όπου δεδομένα από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα θα συγκεντρώνονται και θα μετατρέπονται σε ευφυΐα. Ερευνητικά προγράμματα όπως το Urban Ecomap σε τοπικό επίπεδο και το Planetary Skin σε παγκόσμιο επίπεδο είναι μερικά παραδείγματα των clouds του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Παρ’ όλα αυτά, για να είναι το cloud computing σε θέση να ανταποκριθεί σε όλα όσα υπόσχεται, είναι απαραίτητο ένα ευέλικτο ευρυζωνικό δίκτυο το οποίο θα υποστηρίζει τις απαιτούμενες εφαρμογές.

 

Η Πρόκληση της ΟικονομικήςΑνάπτυξης

Σε όλο τον κόσμο, οι πόλεις υιοθετούν στρατηγικές που θα δώσουν ώθηση στην τοπική οικονομική ανάπτυξη και καινοτομία, έχοντας ως σημείο αναφοράς τη Silicon Valley. Η Silicon Valley είναι συνώνυμο της καινοτομίας, του δημιουργικού ταλέντου, των πρωτοποριακών ιδεών και των κεφαλαίων που είναι απαραίτητα για την έναρξη νέων επιχειρήσεων, ενώ κάθε πόλη ή τοπική κυβέρνηση ονειρεύεται να δημιουργήσει τη δική της. Πώς μπορεί όμως κάποιος να προσελκύσει νέους, ευφυείς τεχνοκράτες; Πολλές κυβερνήσεις ανταγωνίζονται ώστε μεγάλες πολυεθνικές να ανοίξουν κέντρα Έρευνας και Ανάπτυξης στην περιοχή τους, πιστεύοντας ότι κάτι τέτοιο θα βοηθήσει στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και θα μεταμορφώσει την περιοχή σε έναν κόμβο δημιουργικότητας.

Παρ’ όλα αυτά, η συγκεκριμένη προσέγγιση εξετάζει πώς οι καινοτομίες μπορούν να δημιουργηθούν με λανθασμένο τρόπο. Δεν δημιουργήθηκε κάποια Silicon Valley, επειδή οι μεγάλες εταιρείες μετακόμισαν εκεί πρώτες. Αυτά τα καινοτόμα clusters εξελίχθηκαν λόγω της σύγκλισης πολλών παραγόντων: από τα Πανεπιστήμια που εξάγουν μεγάλο όγκο έξυπνων φοιτητών και διεξάγουν έρευνα –συχνά με την υποστήριξη της κυβέρνησης σε πρώτο επίπεδο- μέχρι το ζωντανό αστικό περιβάλλον το οποίο διευκολύνει την ανταλλαγή ιδεών και τη συνεργασία, μία ανοιχτή κοινωνία που αγκαλιάζει την καινοτομία μέσω της διαφορετικότητας και τη διαθεσιμότητα υποδομής ψηφιακής τεχνολογίας που προσφέρει μία σταθερή βάση για την εργασία τους.

Το βασικό στοιχείο που θέτουν ως προϋπόθεση οι πόλεις που επιδιώκουν να γίνουν κέντρο καινοτομίας δεν είναι η ύπαρξη μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας, αλλά η ύπαρξη κατάλληλης υποδομής, φυσικής και τεχνολογικής, η οποία θα συμβάλλει στη δημιουργία καινοτομίας. Κάτι τέτοιο απαιτεί πολύ επιδέξιο χειρισμό, συχνά όμως είναι ζήτημα τύχης. Δεν εξαρτάται από μία ολοκληρωμένη προσέγγιση (top-down) από τις κυβερνήσεις ή από μία στρατηγική που εξαρτάται από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, αλλά από την προσεκτική εξέταση όλων των παραγόντων.

Παρ’ όλα αυτά, η ανάδειξη του cloud computing μας οδηγεί στην ερώτηση κατά πόσο η φυσική εγγύτητα αποτελεί βασικό και απαραίτητο στοιχείο της επιτυχίας ενός cluster οικονομικής καινοτομίας. Ενώ μέχρι τώρα οι εργαζόμενοι ήσαν εξαρτημένοι από τον φυσικό χώρο για να διεκπεραιώσουν αποτελεσματικά την εργασία τους, με τη βοήθεια του cloud δεν υπάρχει πλέον η ανάγκη «μετακίνησης για εργασία». Σήμερα οι εργαζόμενοι είναι σε θέση να εργάζονται το ίδιο αποτελεσματικά στην περιοχή τους όσο και αν βρίσκονταν στο γραφείο. Με την ισχύ του cloud computing και ένα ισχυρό και ευέλικτο δίκτυο, σύντομα δεν θα έχουμε καινοτόμα clusters τα οποία περιορίζονται από τις φυσικές συνθήκες, αλλά μία παγκόσμια οικονομία καινοτομίας χωρίς σύνορα. Σίγουρα, οι άνθρωποι θα χρειάζεται πάντα να συναντώνται πρόσωπο-με-πρόσωπο, καθώς η καινοτομία είναι κοινωνικο-ανθρωπολογικής μορφής, πολλές διαδικασίες όμως που αφορούν τη δημιουργία καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών θα διεκπεραιώνονται από απόσταση. Η πόλη του Άμστερνταμ μας δίνει μία ιδέα της εργασίας στο μέλλον:

Έξυπνα Κέντρα Εργασίας

Το Άμστερνταμ άνοιξε τον δρόμο για τα ΄Εξυπνα Κέντρα Εργασίας. Τα κέντρα αυτά προσφέρουν στους εργαζόμενους από διαφορετικές εταιρείες έναν τόπο να εργαστούν, χωρίς να έχουν το πρόβλημα της μετακίνησης. Είναι εξοπλισμένα με υψηλή τεχνολογία, αίθουσες συσκέψεων, hot-desks, cafés και άλλες εγκαταστάσεις που τους δίνουν τη δυνατότητα να εργάζονται το ίδιο αποτελεσματικά όπως ακριβώς εάν βρίσκονταν στο γραφείο.

Η ιδέα των Έξυπνων Κέντρων Εργασίας προέκυψε από την ανάγκη του Άμστερνταμ να μειώσει την κυκλοφοριακή συμφόρηση στο κέντρο της πόλης, καθώς και τον αρνητικό της αντίκτυπο στο περιβάλλον, αλλά και από την ανάγκη να τονώσει την οικονομική ανάπτυξη. Παρ’ όλα αυτά, το να υποχρεώσει κανείς τους εργαζόμενους να δουλεύουν από το σπίτι τους πέντε ημέρες την εβδομάδα δεν φαίνεται να είναι η απάντηση στο πρόβλημα, καθώς δεν διαθέτει κάθε εργαζόμενος την αναγκαία τεχνολογία και τον χώρο για να εργαστεί από το σπίτι, ενώ –πράγμα που είναι και το πιο σημαντικό- πολλοί άνθρωποι χάνουν τη συντροφικότητα και την κοινωνική χροιά του περιβάλλοντος εργασίας.

Τα Έξυπνα Κέντρα Εργασίας αποτελούν υπόδειγμα τρόπου με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπιστούν οι παραπάνω προκλήσεις. Προσφέρουν μία ευέλικτη υποδομή, ενώ ταυτόχρονα μειώνουν τον αντίκτυπο στο περιβάλλον. Υιοθετούν τη φιλοσοφία της «μη μετακίνησης για εργασία», αυξάνοντας την ισχύ της ευρυζωνικότητας, και είναι αποτέλεσμα μίας ισχυρής συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, στόχος του οποίου είναι η επίλυση αστικών προβλημάτων. Με τη βοήθεια των Έξυπνων Κέντρων Εργασίας το Άμστερνταμ δημιούργησε ένα ζωντανό περιβάλλον εργασίας και συνεργασίας κοντά στο σπίτι, με την καινοτόμο χρήση της τεχνολογίας.

Συμπέρασμα

Ενώ τα Έξυπνα Κέντρα Εργασίας είναι μία εκπληκτική καινοτομία, είναι μόνο ένα πρώτο δείγμα της αλλαγής που συντελείται και της όψης που έχουν αρχίσει να «παίρνουν» οι πόλεις μας ως αποτέλεσμα της διαθεσιμότητας ευρυζωνικών και IT υπηρεσιών. Το δίκτυο μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο γίνεται ο επανασχεδιασμός και η διαχείριση των πόλεων, ενώ το cloud computing αποτελεί ένα τεράστιο βήμα προς την ανάπτυξη μίας υποδομής πληροφοριών που προσφέρει τη δυνατότητα μίας πιο αποδοτικής διαχείρισης των αστικών πόρων: ενέργειας, άλλων φυσικών πόρων, ανθρώπινου δυναμικού και οικονομικών. Στο μέλλον η διαχείριση των πόλεων θα γίνεται με ένα σύστημα παρόμοιο με ένα Σύστημα Διαχείρισης Επιχειρησιακών Πόρων (Enterprise Resource Planning).

Η ύπαρξη των κατάλληλων επιχειρήσεων, δημόσιων ή ιδιωτικών, η επικοινωνία και συνεργασία με ανθρώπους από τις κοινότητες μπορούν να κάνουν πραγματικότητα τις έξυπνες πόλεις σε όλο τον κόσμο. Ίσως, σύντομα, δούμε να κάνουν την εμφάνισή τους οι πρώτες πόλεις του μέλλοντος, τις οποίες μέχρι τώρα γνωρίζαμε μόνο από τις ταινίες επιστημονικής φαντασίας. Ποιος ξέρει, μπορεί αυτό που θα δούμε να είναι πολύ καλύτερο από αυτό που μας έδειχναν μέχρι τώρα οι ταινίες….

Nicola Villa, marketing-greece@cisco.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s